اثر براسینواسترویید بر تحریک گلدهی و تغییر بیان ژن هم ساخت APETALA1 (AP1) در اندامهای مختلف منداب (Eruca sativa)
دوره 14، شماره 1، زمستان 1401، صفحه 117-129
فرخنده رضانژاد، الهه ابوالحسنی، فرزاد گنجعلیخانی حاکمی
چکیده در چرخه زندگی نهاندانگان، گذر از فاز رویشی به زایشی یک مرحله نموی مهم است که تحت کنترل شدید ژنتیکی است. این تغییر فاز نیازمند فعالشدن مجموعهای از ژنها در مریستم رأس شاخساره است که بیان آنها مریستم را از رویشی به زایشی تبدیل میکند. ژن APETALA1 (AP1) در پیشبرد مرحله گذر و نیز تعیین هویت مریستم گل نقش مهمی ایفا میکند. در این مطالعه، بیان این ژن در اندامهای مختلف گیاه منداب (Eruca sativa) و نیز اثر براسینواستروئید بر گلدهی و بیان ژن، بررسی شد. RNA کل استخراج و برای ساخت cDNA استفاده گردید. آغازگرهای اختصاصی براساس همراستایی توالی ژنهای همساخت AP1 در گیاهان همخانواده، طراحی و برای واکنش RT-PCR استفاده گردیدند. در مرحله رویشی، هیچ بیانی در اندامهای مختلف مشاهده نشد. تیمار براسینواستروئید از 28 روزگی (مرحله رویشی) تا ظهور غنچههای گل، سبب گلدهی زودرس و دوره رویشی کوتاهتر شد بطوری که گیاهان تحت تیمار، حدود 10 روز زودتر از شاهد گل دادند. همچنین اندازه گیاه و اجزای آن در گیاهان تیمار شده با براسینواستروئید بزرگتر بودند. بررسی بیان ژن EvsAP1، در فاز زایشی حاکی از بیان آن در غنچه گل، کاسبرگ و گلبرگ و عدم بیان آن در ریشه، ساقه، برگ، پرچم و مادگی بود. همچنین، شروع بیان این ژن، زودتر مشاهده شد که نشاندهنده این است که گذر به گلدهی و تشکیل غنچه گل در گیاهان تحت تیمار سریعتر رخ میدهد، در نتیجه، بیان هم زودتر رخ میدهد اما آنالیز آماری نشان داد که میزان بیان، تحت تاثیر براسینواستروئید قرار ندارد و تفاوت معنیداری دیده نشد.
اثر فاکتورهای رشد بر ریزازدیادی مستقیم عروسک پشت پرده (فیسالیس آلککنگی؛ تیره سیبزمینی) از ریزنمونههای جوانه و ساقه تا انتقال به گلخانه و فاز گلدهی
دوره 10، شماره 3، تابستان 1398، صفحه 441-446
فرخنده رضانژاد، اسما السادات حسینی
چکیده عروسک پشت پرده (فیسالیس آلککنگی؛ Physalis alkekengi L) با کاسبرگهای زیبا و رنگی اطراف میوه در فضاهای سبز کشت میشود. همچنین در طب سنتی و درمان طیف وسیعی از بیماریها، به کار میرود. باززایی و ریزازدیادی آن از ریزنمونههای گره و میانگره با غلظتهای مختلف تنظیمکنندههای رشد در کشت در شیشه انجام شد. پس از بهینهسازی شرایط ضدعفونی و جوانهزنی بذر، دانهرستهای سترون به محیط کشت MS پایه بهمنظور ایجاد گیاهچههای سترون بهعنوان منبع ریزنمونه منتقل شدند. ریزازدیادی ریزنمونهها، در ۱۰ محیط کشت با سطوح مختلف تنظیمکنندههای رشد ۲ و ۴ دیکلروفنوکسی استیکاسید و ۶ بنزیلامینوپورین و همچنین محیط MS بدون هورمون (کنترل) در قالب طرح کاملاً تصادفی بررسی شد. ریزنمونههای میانگره در
محیطهای کشت ۲ (mgl-۱۲, ۴-D۲/۰)،
۳ (mgl-۱۲, ۴-D۲/۰+mgl-۱BAP۲/۰)
و ۴ (mgl-۱۲, ۴-D۵/۰+mgl-۱BAP۲/۰)
شاخساره و سپس روی همین محیطها ریشهدار شدند. ریزنمونههای گره در شاهد و همه تیمارهای هورمونی شاخساره تولید کردند که بهطور جالب توجه، شاخسارهای تولیدشده از ریزنمونه گره در شاهد، پس از ۷ روز، روی همان محیط ریشهدار شدند (۷۰%). سایر شاخسارهای حاصل از گره در محیط ریشهزایی MS۲/۱+mgl-۱BAP۱ ریشهدار شدند. نهالهای ریشهدارشده با موفقیت ۱۰۰% در محیطهای حاوی پرلیت و خاک سازگار و سپس در گلخانه رشد و ایجاد گل نمودند. مطالعه حاضر قابلیت باززایی بالای گیاه عروسک پشت پرده را بهعنوان یک گیاه زینتی مهم در شرایط کشت در شیشه نشان میدهد. با توجه به کشت در شیشه آسان آن، میتوان در مطالعات مولکولی و ژنتیکی، تولید گیاهان یکسان و تولید مواد دارویی از این گیاه استفاده کرد.