نویسنده = گنجعلیخانی حاکمی، فرزاد
بیوتکنولوژی کشاورزی

اثر براسینواسترویید بر تحریک گل‌دهی و تغییر بیان ژن هم ساخت APETALA1 (AP1) در اندام‌های مختلف منداب (Eruca sativa)

دوره 14، شماره 1، زمستان 1401، صفحه 117-129

فرخنده رضانژاد، الهه ابوالحسنی، فرزاد گنجعلیخانی حاکمی

چکیده در چرخه‌ زندگی نهاندانگان، گذر از فاز رویشی به زایشی یک مرحله‌ نموی مهم است که تحت کنترل شدید ژنتیکی است. این تغییر فاز نیازمند فعال‌شدن مجموعه‌ای از ژن‌ها در مریستم رأس شاخساره است که بیان آن‌ها مریستم را از رویشی به زایشی تبدیل می‌کند. ژن APETALA1 (AP1) در پیشبرد مرحله‌ گذر و نیز تعیین هویت مریستم گل نقش مهمی ایفا می‌کند. در این مطالعه، بیان این ژن در اندام‌های مختلف گیاه منداب (Eruca sativa) و نیز اثر براسینواستروئید بر گل‌دهی و بیان ژن، بررسی شد. RNA کل استخراج و برای ساخت cDNA استفاده گردید. آغازگر‌های اختصاصی براساس هم‌راستایی توالی ژن‌های هم‌ساخت AP1 در گیاهان هم‌خانواده، طراحی و برای واکنش RT-PCR استفاده گردیدند. در مرحله رویشی، هیچ بیانی در اندام‌های مختلف مشاهده نشد. تیمار براسینواستروئید از 28 روزگی (مرحله رویشی) تا ظهور غنچه‌های گل، سبب گل‌دهی زودرس و دوره‌ رویشی کوتاه‌تر شد بطوری که گیاهان تحت تیمار، حدود 10 روز زودتر از شاهد گل دادند. همچنین اندازه گیاه و اجزای آن در گیاهان تیمار شده با براسینواستروئید بزرگ‌تر بودند. بررسی بیان ژن EvsAP1، در فاز زایشی حاکی از بیان آن در غنچه‌ گل، کاسبرگ و گلبرگ و عدم بیان آن در ریشه، ساقه، برگ، پرچم و مادگی بود. همچنین، شروع بیان این ژن، زودتر مشاهده شد که نشان‌دهنده این است که گذر به گل‌دهی و تشکیل غنچه گل در گیاهان تحت تیمار سریع‌تر رخ می‌دهد، در نتیجه، بیان هم زودتر رخ می‌دهد اما آنالیز آماری نشان داد که میزان بیان، تحت تاثیر براسینواستروئید قرار ندارد و تفاوت معنی‌داری دیده نشد.