کلیدواژه‌ها = واکسن
بیوتکنولوژی مولکولی

مروری بر رویکرد واکسن شناسی معکوس در سرطان ها

دوره 17، شماره 1، زمستان 1404، صفحه 22-47

https://doi.org/10.48311/biot.2026.117422.82878

محمد جواد دهقان عصمت آبادی، علی اصغر دلدار، زهرا صادقی، مائده تمیمی، فاطمه سادات سید جوادی، فاطمه رضایی، فاطمه ویسی، ملیکا لطفی نیگیجه، زهرا صلبی، زینب قربانپور، مهرداد زرنوشه فراهانی

چکیده واکسن شناسی معکوس یک رویکرد محاسباتی برای شناسایی آنتی‌ژن‌های جدید واکسن از ژنوم پاتوژن‌ها است که بدون نیاز به کشت، پروتئین‌های بالقوه ایمنی زا را شناسایی می‌کند. این روش با بهره‌گیری از بیوانفورماتیک، شبیه‌سازی مولکولی و مدل‌سازی سه‌بعدی، واکسن‌های چنداپی‌توپی و زیرواحدی طراحی می‌کند که پاسخ ایمنی قوی‌تر و محافظت گسترده‌تری فراهم می‌آورند. این رویکرد امکان شناسایی نئوآنتی‌ژن‌ها و موتاسیون‌های خاص تومور را در سرطان‌هایی چون ریه، کولورکتال، سینه، پانکراس و کبد فراهم میکند. واکسن‌های شخصی‌سازی‌شده با تحریک پاسخ‌های سلول T و B، افزایش تولید سیتوکاین‌های ضدتوموری و کاهش رشد تومور را نشان داده‌اند. استفاده از نانوحامل‌ها، ادجوانت‌ها و لینکرهای خاص، کارایی و ایمنی واکسن‌ها را بهبود می‌بخشد. شبیه‌سازی‌های مولکولی و داکینگ( یک تکنیک محاسباتی برای پیش بینی نحوه اتصال یک مولکول به یک سایت هدف می باشد) با گیرنده‌های TLR و HLA، پایداری و اثرگذاری واکسن‌ها را تأیید کرده است. مزایای این روش شامل شخصی‌سازی درمان، تحریک حافظه ایمونولوژیک و امکان ترکیب با سایر درمان‌ها است. چالش‌ها شامل انتخاب اپی‌توپ بهینه، پیش‌بینی تعامل پپتید-MHC و غلبه بر سرکوب محیط تومور می‌باشد. ترکیب یادگیری ماشین، دینامیک مولکولی و سیستم‌های تحویل نوین، راهکارهایی برای بهینه‌سازی این رویکرد هستند. با پیشرفت علوم اومیکس و بیوانفورماتیک، انتظار می‌رود واکسن شناسی معکوس تا سال ۲۰۳۰ به ابزار کلیدی در طراحی واکسن‌های شخصی‌سازی‌شده برای سرطان و بیماری‌های مختلف تبدیل شود.

بیوتکنولوژی مولکولی

بیماری تب دنگی: تشخیص، درمان و راهکارهای کنترل آن

دوره 16، شماره 1، زمستان 1403، صفحه 123-140

زهرا مردشتی، مهدی زین الدینی، سمانه فتح اللهی آرانی، محمد شوشتری

چکیده از سال ۲۰۱۲، بیماری دنگی به عنوان یکی از مهمترین بیماری های ویروسی که از طریق بندپایان انتقال می‌یابد مورد توجه قرار گرفت و یکی از عمده‌ترین مشکلات بهداشتی در مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری جهان تلقی شد. این ویروس دارای چهار سروتیپ بوده و از طریق پشه آئدس منتقل می گردد. هدف از این تحقیق، بررسی روش‌های تشخیص، درمان و راهکارهای کنترل بیماری دنگی است. روش انجام این مطالعه براساس رصد و تفسیر اطلاعات حاصل از مقالات و کتب علمی مربوطه بوده است. این مطالعه در بهار و تابستان ۱۴۰۳ با بررسی کلیدواژه هایی همچون Dengue virus, Aedes Aegypti, dengue vaccine, detection, protection, chemical control در موتورهای جستجوی NCBI, Google, PubMed, WHO انجام شده است. برای تشخیص ویروس دنگی اغلب از روش های مولکولی (ریل تایم PCR) و ایمنی سنجی استفاده می گردد. در جهت پیشگیری از بیماری نیز کنترل چرخه زندگی پشه آئدس و استفاده از واکسن چهار ظرفیتی زنده و تخفیف حدت یافته Dengvxia وTAK-003 توصیه شده است. درمان بالینی این بیماری با استفاده از سرم درمانی و استفاده از مایعات صورت می گیرد. در نهایت روش های کنترل شیمیایی و زیستی پشه آئدس نیز به عنوان راهکارهای مقابله با این بیماری توصیه شده است. در این مقاله مروری ضمن تشریح ویژگی های اختصاصی ویروس دنگی، روش های تشخیصی و درمانی این بیماری مورد بررسی علمی قرار گرفته است و همچنین نحوه پیشگیری و روند کنترل این بیماری ارایه می شود.

بیوتکنولوژی دارویی

مقایسه تیتر و خنثی سازی آنتی بادی , پروتیئن اسپایک SARS-CoV-2 بیان شده در سلول های یوکاریوت و پروکاریوت

دوره 14، شماره 1، زمستان 1401، صفحه 130-141

سحر کریمی، شهرام نظریان، فتاح ستوده نژاد نعمت الهی، روح الله درستکار، جعفر امانی

چکیده با توجه به همه گیری کووید19 به عنوان یک بحران جهانی طراحی واکسن به منظور پیشگیری حایز اهمیت است. این ویروس جز خانواده بتا کرونا ویروس بوده و بر سطح غشای ویروس گلیکوپروتئین اسپایک ساختارهای زائده مانندی را تشکیل می دهد . مطالعات روی SARS-CoV-1 و واکسن‌های MERS-CoV مربوطه نشان داد که پروتئین اسپایک روی سطح ویروس یک هدف مناسب برای واکسن است. در این پژوهش تجربی، ما قطعات پروتیئن اسپایک نوترکیب recombinant fragment of spike protein (rfsp)را که در میزبان یوکاریوتی سلول CHO-K1 و پروکاریوتی E. coli بیان شده است را از نظر قدرت ایمنی زایی, فعالیت خنثی سازی , توانایی شناسایی اپیتوپ های مشابه با سویه ویروس و توانایی اتصال به سرم بیماران بهبود یافته کووید 19 از دو نوع واریانت آلفا و دلتا مقایسه کردیم. نتایج نشان داد که هر دو پروتئین rfSP یک کاندید آنتی ژن بالقوه جدید برای توسعه واکسن کووید19 هستند. اما سلول CHO با انجام فرآیند تغییرات پس از ترجمه مانند گلیکولیزاسون سبب حفظ فعالیت بیولوژیکی پروتئین میشود. وهمین امر احتمال ایجاد اپی توپ های مشابه با سویه ویروس را بالا میبرد. و افزایش تیتر آنتی بادی های ویژه rfsp در سرم موش های ایمن شده را در سطح بالاتری قرار میدهد. لذا اولویت به rfsp بیان شده در سلول CHO برای ارزیابی کارایی واکسن داده میشود.